Jonge stelletjes gevraagd met een baan voor een ruime flat in Overvecht, bijvoorbeeld aan de Ankaradreef. Verantwoordelijkheidsgevoel voorde leefomgeving is een pre, evenals de bereidheid om indien nodig tegen de buren te zeggen: "Hé, ruim die rotzooi eens op." Per 1 juli wordt het werkelijkheid, dan krijgen 'rijkere' woningzoekenden met voorrang een woning toegewezen in een van de 'probleemflats' in Overvecht, ook al verdienen ze misschien meer dan voor de sociale woningbouw is toegestaan. 'Verleid' moeten ze worden, om zich te vestigen in de naoorlogse wijk, die wellicht niet bovenaan hun voorkeurslijstje staat.

"Kijk eens wat een ruime appartementen", prijst woordvoerster Iris van Veen van woningcorporatie Portaal het aanbod aan achter de met schotels behangen gevel. "En ze liggen pal aan de groene fietsroute naar de Maarsseveense Plassen!"Maar ze wil ook eerlijk zijn tegen de nieuwe bewoners: "De Ankaradreef is niet de gemakkelijkste flat." Vanachter een kanten gordijn dringen flarden Arabische muziek zich op. Op de binnenplaats met speeltoestellen en een grasveld staat een groepje meisjes te kletsen, wat jongeren trappen tegen een bal. Aan de andere kant van de flat gooien twee mannen op leeftijd een hengel uit in de Klopvaart.
Van Veen: 'We zoeken een soort Lombok-mensen, die wat willen doen voor hun omgeving. Die wijk is toch ook opgeknapt met de komst van de meer koopkrachtigen?'

Het experiment van de gemeente Utrecht in samenwerking met de woningcorporaties loopt voorlopig tot en met de zomer van 2006: maximaal 170 woningen verspreid over vijftien flats in Overvecht worden met voorrang toegewezen aan jonge werkende stellen tot 40 jaar. Nog maar pas geleden was zo'n maatregel op de toch al krappe woningmarkt onbespreekbaar geweest, nu tekent zich een landelijke trend af: het slopen van probleemflats geniet niet langer de voorkeur, met selectieve woonruimteverdeling proberen gemeenten en corporaties verdere gettovorming te voorkomen. "Want 'blind toewijzen", wat in Utrecht betekent: op basis van inschrijvingsduur, heeft geleid tot een ongewenste concentratie van merendeels allochtone gezinnen in de goedkope flatwoningen met vier en vijf kamers in Kanaleneiland en Overvecht.

Vanuit het nieuwe gezichtspunt dat de segregatie in Utrecht en omstreken regionaal moet worden aangepakt, zijn dit jaar bij de opstelling van een Regionaal Structuurplan voor het eerst ook de woningbouwverenigingen betrokken. Spreiden mag het niet heten in de nieuwe plannen, tegenwoordig spreekt men van verleiden. Meer koopkrachtigen moeten hun intrek gaan nemen in notoire arme Utrechtse wijken als Kanaleneiland, Ondiep en Overvecht, maar ook in ‘achterstandsconcentratiegebieden' buiten de stad, zoals de Vollenhove-flats in Zeist en Vijfheerenlanden in Vianen. Daar staat tegenover dat er verspreid over de hele regio meer woningen in het bereik moeten komen van degenen met een krappe beurs.

Dat laatste blijkt een gevoelig punt. Toch is het geenszins de bedoeling dat sociaal zwakkeren uit de stad in groten getale verhuizen naar omliggende gemeenten', benadrukt Jos de Lang, sectordirecteur regionale ontwikkeling van het Bestuur Regio Utrecht (BRU). De sociale woningbouw moet meer worden gespreid, over de regio én over de stad. Tien Utrechtse gemeenten hebben vorige week samen met de corporaties onder leiding van het. BRU afgesproken procentueel meer goedkope huurwoningen te bouwen de komende jaren: 25 procent in plaats van de geplande 22 procent. Dat houdt in dat er 1750 betaalbare woningen extra bijkomen tot 2010. Vóór 1 september moeten de gemeenten aangeven waar ze deze woningen denken te realiseren. Zelfs voor zo’n relatief gering aantal is dat al een lastige opgave, omdat gemeenten heel goed weten dat er veel meer te verdienen valt aan de bouw van koopwoningen.

Om een evenwichtige mix van rijk en arm te bewerkstelligen, mag een deel van de woningen in achterstandswijken nu met voorrang worden toegewezen aan 'kansrijken'. Daarnaast is het de bedoeling dat in rijkere wijken woningen met voorrang en wellicht zelfs tegen een lagere prijs worden toegewezen aan mensen met een beperkt inkomen. Of zoals ook is geopperd, kansarmen uit de aangewezen concentratiegebieden met een stevige verhuisvergoeding 'verleiden' te verhuizen naar kansrijke gebieden.
Dit alles vanuit het idee dat gettovorming tot een haast onoplosbare opeenstapeling van problemen leidt; kinderen voelen zich bijvoorbeeld nauwelijks aangespoord hun best te doen op school er zich op te werken, als ze in hun buurt te weinig goede voorbeelden zien.

Het is misschien niet helemaal toevallig dat er met het 'verleiden' van kansarmen te verkassen naar een: welvarende woonomgeving nog geen begin is gemaakt, terwijl de projecten om 'rijken' te lokken langzaam maar zeker vorm beginnen te krijgen.

In Overvecht zijn veel bewoners enthousiast over de voorrang voor werkende stellen. Sterker, de bewonerscommissies hebben er zelf op aangedrongen. Volgens Gina Abankou, die in de grote flat van tien hoog aan de Ankaradreef in Overvecht woont, is het niet de specifieke woningbouw die problemen aantrekt. 'Het ligt niet aan de flats, het zijn de mensen die het hem doen: Waar zijn bijvoorbeeld de rozenstruiken gebleven?'
Een paar jaar geleden was het er nog 'relaxed wonen', zegt de Marokkaanse. Nu heeft ze steeds vaker last van herrie en troep. Het stoort haar dat de allochtone kinderen 's avonds nog zo laat buiten mogen spelen. En dat deze jonge generatie, die hier is geboren, zo slecht Nederlands spreekt, omdat ze hier alleen met kinderen van dezelfde afkomst spelen. Maar waarom is er niet eerder ingegrepen, vraagt ze zich af. De neergang van de wijk heeft zich heus niet van de ene op de andere dag voltrokken.

Aan Huib 't Lam, wijkbeheerder van Portaal, de schone taak om de verloedering rond de flats tegen te gaan. Hij voelt zich rond de Ankaradreef vaak een politie-agent. Dan probeert hij uit te vinden wie toch dat brood uit het raam gooit, dat meer ratten dan vogels aantrekt. Of hij gaat op onderzoek uit wanneer de stortkokers weer eens zijn verstopt met matrassen. Ook zoiets: kinderen die rustig in het trappenhuis plassen. En dat racen op de parkeerplaats, dat is toch nergens voor nodig?
Om de nieuwe bewoners tegemoet te komen, worden de teugels strenger aangehaald. Portaal komt daarom met een reeks van maatregelen ter verbetering van de leefomgeving. Die zijn opgenomen in het concept van het nieuwe huurcontract dat komende maand klaar moet zijn. Op overtreding van de regels komt een boete te staan, wederom een unicum. Daarnaast heeft de woningcorporatie met de politie en het welzijnswerk afspraken gemaakt de overlast verder in te dammen. Of het ook daadwerkelijk zoden aan de dijk zal zetten? De woningcorporaties geloven erin. 'Natuurlijk willen die starters die het zo moeilijk hebben op de woningmarkt naar Overvecht komen, als ze op de vrije markt voor een lullig appartement 800 euro moeten neertellen', zegt woordvoerder Yves Vermeulen van Utrechts grootste woningcorporatie Mitros.
Voor de vier flats van tien hoog aan het Nypelsplantsoen in Nieuwegein stelt Mitros nu ook zo'n beperkende huisvestingsmaatregel in; daar mogen geen grote gezinnen meer bijkomen. Bijna de helft van de duizend bewoners van de flats is onder de 24 jaar, voert Vermeulen aan: allemaal kinderen van grote gezinnen. De buurt is overbevolkt, volgens Mitros. En dus vallen de woningen vanaf nu toe aan huishoudens tot drie personen.

Door veel bewoners van de Nieuwegeinse flat wordt de restrictie toegejuicht. Maar nog niet duidelijk is waar de grote gezinnen moeten gaan wonen die hier, door worden uitgesloten. Vermeulen: 'Het vinden van alternatieve woonplekken voor grote gezinnen zal de bottleneck van de nieuwe maatregelen worden.'

Zie ook: Kansarmen in buurten geweigerd