Vechtkrant, 31 december 2005

Nieuwe taken voor corporaties

Hoever kan je gaan met geld van de huurders

De mate van tevredenheid over de woonsituatie wordt meer door de kwaliteit van de buurt bepaald dan door de kwaliteit van de woning. Voor corporaties die hun klanten optimaal willen bedienen ligt het dus voor de hand dat zij zich zoveel mogelijk inspannen om een woonomgeving te realiseren die schoon en veilig is en waar het voorzieningenniveau op peil is. Maar hoever kan en moet een corporatie daarin gaan, en wie gaat dat betalen?

Over deze vraag wordt al geruime tijd gediscussieerd. Nog niet zo lang geleden schetste Mitros in een brochure hoe deze corporatie er in 2015 uit zou kunnen zien. Dit toekomstvisioen laat een corporatie zien die in de wijken een combinatie van wonen, zorg en welzijn aanbiedt. Zij wordt - naast het gewone beheer van woningen - de eigenaar van gebouwen met allerhande maatschappelijke, culturele en recreatieve functies. Mitros zou in de toekomst kunnen zorgen voor bijvoorbeeld dienstencentra, centra voor dagactiviteiten, welzijnsdiensten, gezondheidszorg en wat dies meer zij. Ook zou een economische impuls aan de wijk kunnen worden gegeven door het creëren van ruimtes voor startende kleine bedrijven en maatschappen. Kortom een corporatie die zich verantwoordelijk voelt voor de wijk in al haar facetten.
Tot nu toe is het allemaal toekomstmuziek. Dus huurders die last van hun rug hebben kunnen vooralsnog niet bij Mitros terecht, maar moeten zelf op zoek naar een dokter. Toch zijn er wel signalen dat het langzaam deze kant op gaat. Bij Portaal Utrecht zijn geluiden te horen dat men zich meer wil gaan richten op de buurt als geheel en niet alleen maar op de woningen.

Prestatieafspraken uitbreiden

In Groningen wil een woningcorporatie een grotere vinger in de pap hebben bij de vernieuwing van wijken. Zij wil niet alleen praten over woningen, straten en groen, maar ook over onderwijs, sport en welzijn. Hierover wil ze afspraken maken met de gemeente in een zogeheten 'Lokaal Akkoord'. Dus zeg maar een zeer uitgebreide interpretatie van wat wij in Utrecht kennen als de Prestatieafspraken. Volgens deze corporatie is het niet meer vanzelfsprekend dat de corporatie voor de huizen zorgt en de gemeente voor de rest van de voorzieningen. Als corporaties echt willen slagen met de wijkvernieuwing dan zullen ze ook een bijdrage moeten leveren aan de voorzieningen in die wijk. Dat gaat hen wel geld kosten, maar daar tegenover staat dat ze meer zeggenschap krijgen en een vlottere medewerking van de gemeente. Aldus deze Groningse corporatie.

Prettig wonen

Het klinkt allemaal heel aantrekkelijk, ook voor de huurders natuurlijk. Als je bijvoorbeeld last hebt van hangjongeren voor je raam dan hoef je niet oeverloos met de politie te bellen, maar schakelt de corporatie gewoon een bewakingsdienst in als het de spuigaten uit gaat lopen. En ook is het heel aantrekkelijk dat er voor de verschillende voorzieningen één aanspreekbare instantie is. Waar je zowel terecht kunt voor onderhoudsklachten van de woning als voor de huur van een rollator.

Natuurlijk hebben corporaties een maatschappelijke opgave te vervullen. In het Besluit Beheer Sociale Huursector is leefbaarheid niet voor niets opgenomen als taakveld voor de corporatie. Dit betekent dat de corporatie er voor zorgt dat de kwaliteit van de woningen de leefbaarheid bevordert. Dit geldt eveneens voor de kwaliteit van de woonomgeving. Zodat er sprake is van een veilige buitenruimte en dat bijvoorbeeld de achterommen afsluitbaar zijn en goed verlicht. En dat de bij een complex behorende groenvoorzieningen goed worden onderhouden. Daar betaalt een huurder per slot van rekening voor.

Wie gaat dat betalen?

Maar zoals bij de meeste medailles zit er ook aan deze een keerzijde. Bij alles waarin de corporatie verder gaat dan zijn verantwoordelijkheid voor zijn woningen en directe omgeving zijn vraagtekens te stellen. Het publiek domein is een verantwoordelijkheid voor de overheid. En dat geldt ook voor het voorzieningenniveau, zoals de aanwezigheid van winkels, zorgcentra, buurthuizen, sportvelden, politie of bijvoorbeeld de aanwezigheid van openbaar vervoer. Dit soort algemene zaken worden bekostigd uit de algemene middelen. Daar betalen de burgers belasting voor aan het Rijk en de gemeente, die het vervolgens via democratische besluitvorming investeren op die plekken waar dat het meeste nodig is.

Doelgroep

Als corporaties een deel van deze taken gaan overnemen, dan betekent dit, zij het langs een omweg, dat huurders het voorzieningenniveau in hun wijk zelf moeten gaan bekostigen. Het vermogen van de corporaties wordt, sinds de subsidies goeddeels zijn afgeschaft, immers door de huurders opgebracht. De doelgroep van de corporaties zijn de mensen met de lagere inkomsten die moeilijk in hun eigen woonruimte kunnen voorzien. Anders gezegd: het zijn de lage inkomens die hun eigen voorzieningen moeten gaan financieren, die anders uit gemeenschapsgeld betaald zouden worden. Dat kan toch niet de bedoeling zijn. Dat wil niet zeggen dat het hele idee maar overboord gezet moet worden, daarvoor kent het teveel aantrekkelijke kanten. Maar dan moet er goed nagedacht worden over de financiering van dit soort activiteiten door corporaties. Een complicatie daarbij is dat dit waarschijnlijk gaat betekenen dat er weer directe financiële banden tussen overheid en corporaties gaan komen. En daar wilde iedereen de afgelopen jaren graag zo snel mogelijk vanaf. Misschien is deze materie wel een reden om nog eens te overwegen of dat wel zo'n goed plan is geweest.