Wel of niet van deze tijd?

Vechtkrant, 28 januari 2007

Conferentie over bewonersorganisaties

Op 13 december vond in Utrecht een conferentie plaats onder het motto: zijn bewonersorganisaties nog van deze tijd? Gezien de grote opkomst leek die vraag bevestigend te kunnen worden beantwoord. Wel werd duidelijk dat de bewonersparticipatie in ontwikkeling is, en dat het beslist niet alleen huurdersorganisaties zijn.

Voorafgaand aan een presentatie van Karien Dekker van de Universiteit Utrecht vroeg gespreksleider Erik Vermathen de aanwezigen naar de manier waarop bewonersorganisaties zich zouden moeten organiseren.

Duidelijk werd dat dit in Utrecht op heel verschillende wijzen gebeurt. Het lijkt erop dat steeds meer bewonersorganisaties een minder formele structuur zoeken. Dus niet veel vergaderen, je concentreren op bepaalde thema's en zoveel mogelijk communiceren via de e-mail. En vooral ook een eigen website om bewoners om reacties en meningen te vragen. Gesteld werd zelfs dat de oude structuur met een voorzitter, secretaris en penningmeester de mensen eerder afschrikt dan motiveert.

Maar ook kon geconstateerd worden dat het per wijk verschilt welke organisatievorm het best voldoet. In wijken met veel koopwoningen en mensen met een hoog opleidingsniveau is het veel eenvoudiger om een losse organisatiestructuur te hebben en veel via het internet te regelen. In wijken als bijvoorbeeld Overvecht functioneert zoiets vaak minder goed en is het juist van belang om een eigen accommodatie te hebben zodat mensen weten waar ze met hun vragen naar toe kunnen. Dit is zeker van belang als er veel verschillende nationaliteiten wonen. In dat geval is persoonlijk contact erg belangrijk en blijft het 'langs de deuren gaan' een effectieve methode om de mensen erbij te betrekken. Kortom, de huidige bewonersparticipatie heeft vele gezichten.

Het spanningsveld

Na deze inventarisatie gaf Karien Dekker een uitgebreide presentatie over haar onderzoek naar bewonersparticipatie. Daarbij kwamen opvallende zaken aan het licht. De 'georganiseerde bewoner' is vaak wat ouder en blank, woont in een koophuis, is redelijk opgeleid en heeft een sterke buurtgehechtheid. Hij of zij streeft ernaar zijn achterban te kunnen vertegenwoordigen, zelf actie te kunnen ondernemen en wil graag concrete resultaten behalen binnen een korte termijn.

Bij de activiteiten die georganiseerde bewoners ondernemen, krijgen ze te maken met professionals, zoals ambtenaren en medewerkers van corporaties. Hier treedt een dilemma op dat frictie kan geven. De 'professional' heeft vaak andere doelen dan de bewoner. Hij denkt veel meer in lange termijn processen, is bijvoorbeeld gericht op het realiseren van een meerjaren ontwikkelingsplan. Maar zo'n professional heeft wel bewonersorganisaties nodig om zijn doelen te bereiken. En daar ligt het spanningsveld: de bewonersorganisatie die zijn korte termijn resultaat wil boeken en de professional die zijn beleidsdoelen wil halen. Het gevolg is vaak dat bewonersorganisaties te laat bij een ontwikkeling worden betrokken en er weinig tijd is voor afwijkende meningen. In dat soort situaties wordt al snel gesteld dat bewonersorganisaties onvoldoende representatief zijn omdat het niet in de beleidskraam te pas komt. In dit spanningsveld moeten de bewonersorganisaties en professionals dus zodanig manoeuvreren dat zij beiden toch hun resultaten behalen. Want ze hebben elkaar wel nodig. Soms gaat dat goed en soms leidt het tot conflicten.

Oud en nieuw

Los van deze problematiek blijken er in Utrecht erg veel bewonersorganisaties te bestaan die zich inzetten voor wijk of buurt. Hun aantal benadert de duizend. En dan hebben we het over een zeer gevarieerd beeld van organisaties. Het blijkt in ieder geval goed te zijn voor de sociale cohesie en vergroot de betrokkenheid van bewoners. Ook is er vaak veel relevante kennis aanwezig en zijn ze meestal een beter aanspreekpunt dan individuele bewoners.

Na de presentatie van Karien Dekker kwam er een discussie los over welke instrumenten een bewonersorganisatie het beste in kon zetten om zijn doelen te bereiken. Geconstateerd kon worden dat een combinatie van 'oude' en 'nieuwe' methoden vaak het beste werkt. Via de e-mail is informatie goed over te brengen, maar het voordeel van een bewonerscommissie die regelmatig vergadert is bijvoorbeeld dat er een broedplaats van idee�n kan ontstaan.

Het betrekken van jongeren bij de bewonersparticipatie was ook punt van discussie. Uit ervaring bleek dat die wel degelijk actief willen worden, maar over het algemeen weinig trek hebben in eindeloze vergaderingen. Zij kunnen het best benaderd worden op concrete thema's en middels losse samenwerkingsmodellen. In dit kader bleek er ook een knelpunt te bestaan wat betreft de Utrechtse subsidieverordening voor bewonersparticipatie. Die gaat uit van tamelijk formeel georganiseerde bewonersorganisaties en is niet echt toegesneden op dit soort nieuwe samenwerkingsverbanden.

Tips

Voordat overgegaan werd tot de borrel en de nootjes werden er nog een aantal tips aangedragen, zoals:

Minder vergaderen, meer digitaal
Stel concrete, realiseerbare doelen en concentreer je op ��n belangrijk thema
Houd contact met andere belangengroepen in de wijk
Bied nieuwe bewoners een aardigheidje aan om ze er op een ludieke wijze bij te betrekken
Vraag ook de corporatie in de buurt om te helpen, bijvoorbeeld bij het doen van onderzoek of het realiseren van een vergaderruimte
Organiseer gezamenlijke activiteiten en laat veel van je horen.

De conclusie van de avond was in ieder geval dat bewonersorganisaties nog steeds van deze tijd zijn als het gaat om het behartigen van gezamenlijke belangen, maar dat opengestaan moet worden voor de huidige nieuwe vormen van communicatie.