Om te achterhalen welke factoren ertoe bijdragen dat het ene herstructureringsproject succesvoller verloopt dan het andere, heeft Stade Advies drie herstructureringsprojecten met elkaar vergeleken: één in het Utrechtse Hoograven, één in Den Haag Morgenstond en één in Amsterdam Osdorp. Van ieder project is het proces bekeken tot aan het eind van de definitieve planvorming.

Wat maakt het verschil

Een opvallend verschil tussen de drie projecten is de rol van de betrokken partijen. Het gedecentraliseerde bestuur in Den Haag en Amsterdam leidt er om te beginnen toe dat de centrale stad minder direct bij de projecten betrokken is dan in Utrecht. Verder spelen de corporaties in Den Haag een relatief grote rol. Anders dan in Amsterdam en Utrecht zijn zij verantwoordelijk voor de grondexploitatie en financieren zij de herinrichting van de openbare ruimte. Ook verschillen de gebieden ten aanzien van de rol van de ontwikkelaar. In Hoograven was de ontwikkelaar betrokken bij het opstellen van het plan, terwijl in de andere gebieden de corporaties in een later stadium een ontwikkelaar hebben aangetrokken. Tenslotte verschillen de gebieden in de manier waarop bewoners bij de herstructurering worden betrokken. In Den Haag lijkt de minste aandacht te bestaan voor participatie. Bewoners worden relatief laat bij een herstructureringsproces betrokken, namelijk als de plannen er al in grote lijnen liggen. Een ander verschil ten aanzien van participatie heeft betrekking op het sociaal plan. In alle gevallen wordt onder verschillende namen een sociaal plan opgesteld. Daarin worden specifieke afspraken opgenomen over zaken als herhuisvesting en verhuiskostenvergoeding. Door afwezigheid van een bewonerscommissie zijn huurders uit het project in Den Haag niet betrokken bij het opstellen van het sociaal plan. In plaats daarvan is het plan gemaakt door de corporatie. Een laatste verschil op dit terrein heeft te maken met het Protocol Overleg dat in Utrecht is ontwikkeld. In het Protocol staat beschreven wanneer en hoe bewoners(organisaties) betrokken moeten worden bij herstructureringsprojecten. Een dergelijk document ontbreekt in de andere steden.

De context waarbinnen herstructureringsprojecten worden ontwikkeld, kan dus verschillen. Aan de hand van gesprekken met professionals en bewoners is in het onderzoek echter een aantal factoren naar voren gekomen waarmee bij ieder herstructureringsproject rekening gehouden moet worden. De factoren hebben vooral betrekking op de participatie van bewoners en op de samenwerking tussen betrokken partijen. Hieronder worden per categorie de belangrijkste vijf genoemd:

Bewonersparticipatie

• Betrek bewoners bij kleinschalige projecten in het kader van leefbaarheid en beheer (stel bijvoorbeeld een beheergroep samen) en zorg voor zichtbare resultaten.
• Biedt bewoners zekerheid over de toekomst van hun complex.
• Blijf communiceren! Ook als er even geen nieuws is.
• Negeer wensen van bewoners niet.
• Geef bewoners vooraf duidelijkheid over hun rol en invloed.

Samenwerking

• Zorg vooraf voor duidelijkheid over financiële randvoorwaarden. Naast tekenen, ook rekenen!
• Zorg voor een gedeelde visie op de toekomst van het gebied.
• Zorg voor een procesgeheugen.
• Zorg voor duidelijkheid over de taakverdeling en voor een goede regie.
• Zorg voor flexibiliteit in plannen.

Wilt u meer weten over het onderzoek? Neemt u dan contact op met Stade Advies, Ellen van Beckhoven, e-mail: e.vanbeckhoven@stade.nl