Vechtkrant, 4 juli 2009

Dossier: Wijkenaanpak landelijk

Effecten van investeringen moeilijk meetbaar

Utrechtse Monitor Krachtwijken ziet vooruitgang

“De krachtwijken zijn op stoom”, zo meldt het persbericht van de gemeente Utrecht over de Monitor en Voortgangsrapportage Krachtwijken. Utrecht volgt nauwgezet wat de resultaten zijn van de inzet in de vier krachtwijken. Wat levert sociaal investeren nu op en kan je dat meten? Het instituut SEO stelde onlangs dat de investeringen weinig zoden aan de dijk zetten.

Doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg, of te wel zorg dat de huizen en de fysieke omgeving op orde zijn. Het rapport ‘De Baat op Straat’ van het instituut SEO beschrijft het effect van de investeringen van corporaties in het sociale domein op de overlast, onveiligheid en verloedering in de wijk. Haar conclusie is: dat levert niets op. Alleen de fysieke investeringen in vernieuwing van woningbezit hebben duidelijk effect. De Monitor Krachtwijken en de Voortgangsrapportage van de gemeente Utrecht concludeert wel vooruitgang bij mensen, de buurt, maar kan geen verband leggen met de gestarte projecten.

 

Talloze initiatieven

In de wijken Kanaleneiland, Ondiep, Overvecht en Hoograven zijn gemeente en corporaties vorig jaar gestart met de wijkaanpak. Daarbij is naadloos aangesloten op initiatieven die er al waren. Er heeft wel een versnelling plaatsgevonden bij initiatieven op het sociale domein. Het is een duizelingwekkende caleidoscoop, waarbij vanuit drie perspectieven wordt gewerkt:

Er is aandacht voor mensen en hun kansen voor een betere toekomst: op onderwijskansen voor kinderen, hulp bij dreigende problemen, focus op multiprobleem gezinnen, jongeren activeren met behulp van leer-werktrajecten en vrijetijdsbesteding, intensieve aanpak bij jongerenoverlast en opvoedingsondersteuning.

Het gaat om inzet in de buurt: van buurtbeheerders voor leefbaarheid, van straatcoaches voor veiligheid, met praktische voorzieningen zoals ontmoetingsruimtes in flats en buurthuiskamers, vrolijke community art en kleinschalige verbetering van de openbare ruimte op initiatief van bewoners.

Tenslotte moet het initiatief van onderop komen, niet voor maar met bewoners. Er zijn aanjagers om letterlijk ideeën op te halen bij bewoners. In Kanaleneiland rijdt een bus met een initiatievenloket.

 

Wat levert het op?

Momenteel is het maatschappelijk rendement hèt sleutelwoord, bij de overheid, bij welzijnsorganisaties en bij corporaties. Wat leveren sociale investeringen op? Het gaat ten eerste om de prestatie: krijg ik de afgesproken activiteiten? Het gaat ook om het resultaat: zijn de deelnemers, de bewoners er ook beter van geworden? Tenslotte: wat is het maatschappelijk effect? Wat heeft het de samenleving opgeleverd, is het probleem opgelost?

De prestatie meet je eenvoudig: tellen. Maar de Monitor Krachtwijken van Utrecht laat zien dat het resultaat voor de gebruikers, de bewoner, moeilijker is vast te stellen. Is er verband tussen sociale stijging van die bewoners en de steun die ze krijgen? Leidt huiswerkbegeleiding naar een diploma, werk en carrière? Ja, roepen we in koor, maar of je dat zo rechtstreeks kan aantonen is een andere kwestie. Lossen we hardnekkige jongerenoverlast er mee op voor de buurt? De monitor Krachtwijken meet wel vooruitgang, maar het is moeilijk vast te stellen wat voor die vooruitgang heeft gezorgd.

 

Schijnzekerheid

Jan Tilburgs, senior adviseur bij Stade Advies, is in veel gemeenten betrokken bij afspraken maken met maatschappelijke organisaties over investeren op het sociale domein. Hij vindt het belangrijk dat ook bij die investeringen gekeken wordt naar de opbrengsten, al plaatst hij wel relativerende kanttekeningen: “Het helpt bij het verbeteren van het imago van sociale investeringen. Door te meten en te evalueren kan je laten zien wat werkt. Zo kan je investeerders in de toekomst over de streep trekken. Een valkuil met meten is, dat er altijd zaken zijn die je niet kan meten, maar die wel invloed hebben. Ook schep je een soort schijnzekerheid. Vergeet niet dat je de maatschappij en de mensen die daar deel van uit maken maar beperkt kan beïnvloeden. Veel belangrijker is dat je mensen zelf instrumenten in handen geeft om iets aan hun situatie en hun omgeving te doen.”

Wat beide rapporten niet meten is wat zo’n insteek oplevert. Daar, bij die burger in de Krachtwijken moet het initiatief, de inzet en de verantwoordelijkheid liggen. Dat vinden we een duurzamere aanpak. Het is wachten op een onderzoek dat meer doet dan het meten van resultaten of het beschrijven van goede voorbeelden. Dat verder kijkt: wat levert investeren in bewoners die iets voor elkaar en hun omgeving willen betekenen de ‘burgermaatschappij’ op?

 

[CT]