Sociaal ingrijpen in probleemgebieden neemt toe

Straffen en hulpverlening hand in hand

Bij de aanpak van probleemwijken komt de bewoner steeds meer centraal te staan. Ook in Utrecht willen corporaties en gemeente meer gaan investeren in de sociaal-economische vooruitgang van de huidige bewoners. Andere steden, zoals Rotterdam, zijn Utrecht hierin voorgegaan.

In deze aanpak gaat het vooral om het wegnemen van obstakels op de weg van de sociale en economische groei van bewoners. Die obstakels kunnen variëren van het gebrek aan opleiding tot het hebben van een drugs- of alcoholprobleem. 

Meer aandacht voor de sociaal-economische positie van bewoners mag dan nieuw zijn in de Utrechtse aanpak van probleemwijken, in andere steden is er al de nodige ervaring opgedaan met deze aanpak.

Sociale Interventieteams

Een van de instrumenten die in deze aanpak wordt toegepast is dat van de sociale interventieteams. Deze teams zijn onder andere actief in Rotterdam. Hoewel de Rotterdamse aanpak zich vooral richt op het vergroten van de veiligheid in de stad, reiken de resultaten verder. Een interventieteam bestaat daar uit ambtenaren van de (vreemdelingen)politie, de dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Woningtoezicht. Ook medewerkers van een corporatie, welzijnsinstelling of maatschappelijk werk, kunnen deel uitmaken van het interventieteam. Alle woningen in een bepaald gebied worden door het interventieteam bezocht. Per woning worden alle problemen in kaart gebracht en aangepakt.

In Rotterdam blijken die problemen divers. Illegale bewoning, fraude en drugsteelt zijn problemen die vragen om een repressieve aanpak. Simpel gezegd: straffen. Problemen op het gebied van schulden en verslaving vragen juist om een aanpak via hulpverlening en preventie. Wanneer bijvoorbeeld een tienermoeder met te veel andere mensen in een huis woont, kan er voor andere woonruimte gezorgd worden.

Volgens de gemeente Rotterdam is de aanpak zeer effectief. De straat knapt er van op, er is minder overlast en er ligt geen vuil meer op straat.

Persoonsgebonden aanpak

Het oplossen van problemen van overlastveroorzakers zoals bijvoorbeeld drugsgebruikers, veelplegers en probleemjongeren is geen vrijblijvende zaak. Per probleemgeval wordt een aanpak vastgesteld. Als de persoon in kwestie de geboden hulp niet accepteert en niet meewerkt zal het gebruik van dwangmaatregelen niet geschuwd worden, zoals het korten op de uitkering.

Grenzen

Kenmerkend voor de hierboven geschetste aanpakken is dat de overheid en hulpverleners dicht op de burger zitten. Dat blijkt effectief, maar roept ook vragen op over de grenzen van deze aanpak. Hoe ver kun je gaan als overheid bij het zo indringend ingrijpen in het leven van bewoners?

Zo zijn bijvoorbeeld de interventieteams in de gemeente Zeist door de rechter op de vingers getikt. Een aantal bewoners in die gemeente gaf het team geen toestemming het huis te betreden. Via de rechter probeerde de gemeente dit toch af te dwingen. De rechter gaf echter de bewoners gelijk en legde de gemeente een verbod op om nog langer huisbezoeken af te leggen bij de betreffende adressen. Volgens de rechter was in deze gevallen de werkwijze van de teams in strijd met het eerbiedigen van de persoonlijke levenssfeer.

Balanceren

De interventieteams en de persoonsgebonden aanpak lijken effectieve instrumenten bij het aanpakken van problemen op het sociale vlak. Het succes lijkt vooral te danken aan de integrale en directe aanpak. Maar of het resultaat een succes of fiasco is, is ook een kwestie van balanceren op de grens van het toelaatbare.

 

Meer informatie over de Rotterdamse aanpak is te vinden op www.rotterdam.nl.