Vechtkrant, 10 november 2009

Dossier: Sociale samenhang

Bezuinigingen op Welzijn kunnen averechts werken

“Overheid moet participeren in burgerinitiatieven”

De gemeente Utrecht wil de koers verleggen en moet ook bezuinigen. Het welzijnswerk zal anders ingericht moeten worden. Bewonersinitiatief moet zorgen voor leefbaarheid, en kwetsbare burgers krijgen professionele steun. Het risico is volgens hoogleraar Roelof Hortulanus dat je kwetsbaren afhankelijk maakt en de leefbaarheid onder druk komt te staan. Hij pleit voor een andere rolverdeling tussen bewoners en professionals.

Op 29 september vond een expertmeeting plaats in het kader van een onderzoek door Stade Advies naar de rol en positie van het Utrechtse opbouwwerk. Tijdens de bijeenkomst ging Roelof Hortulanus (hoogleraar sociale interventie en sociaal lokaal beleid en directeur van LESI) met Utrechtse opbouwwerkers in gesprek over de rol van het welzijnswerk in de buurt.

 

Bezuinigen

De gemeente Utrecht moet 5 miljoen euro gaan bezuinigen, waarvan 4 miljoen euro in 2010. Het uitgangspunt bij de bezuinigingen is dat de meest kwetsbaren zoveel mogelijk worden ontzien. Minder algemene investeringen op het gebied van leefbaarheid, maar meer cliëntondersteuning en stimuleren van vrijwillige inzet. Deze keuze van de gemeente kan echter contra productief werken. Het maakt kwetsbare mensen afhankelijk van professionele ondersteuning, kan leiden tot meer vraag om hulp en maakt zo de bezuinigen weer ongedaan.

Hortulanus pleit voor een actieve rol van de overheid, van het welzijnswerk, van de opbouwwerker, op het gebied van leefbaarheid, cliëntondersteuning en vrijwillige inzet. Hij wil daarbij meer nadruk op algemeen sociaal beheer, in de vorm van het stimuleren van sociale netwerken in buurten en wijken. Daar zijn juist de kwetsbaren bij gebaat, waardoor de behoefte aan cliëntenondersteuning kan afnemen.

 

Informele steun

Er zijn veel vormen van informele steun en sociale gezelschappen. Iedereen kent ze wel, familie, goede vrienden, fijne buren, streek- en landgenoten. Je kunt er op bouwen. Juist kwetsbare burgers moeten informele steun vaak ontberen. Meer informele steun van familie en buren kan kwetsbaren kracht geven en uit een isolement halen en houden. Deze informele steun moet volgens Hortulanus bevorderd worden door de georganiseerde vrijwillige inzet en professionele ondersteuning. Er wordt zo een dubbelslag gemaakt. Enerzijds krijgt de kwetsbare burger een sterker sociaal vangnet, en is daardoor zelfredzamer en minder afhankelijk van individuele professionele steun. Anderzijds leidt algemeen sociaal beheer tot meer bewoners die betrokken zijn bij hun buurt. Het leidt tot meer netwerken op buurtniveau, meer onderling contact op wijk- en buurtniveau en de participatie van alle burgers neemt toe.

Door het versterken van de sociale netwerken kan individuele ondersteuning dus effectiever en betaalbaarder worden. Maar dat gaat niet vanzelf, daar is inzet van het opbouwwerk voor nodig.

 

Trots

Over de doelstellingen die de gemeente met haar beleid in 2012 wil bereiken is niet zo zeer verschil van mening, maar wel over de middelen die daar voor ingezet moeten worden. We staan op een keerpunt volgens Hortulanus. Met alleen trots zijn op je carričre komen we er in de toekomst niet. Trots zijn op zorgtaken die we hebben en ons vrijwilligerswerk is ook belangrijk. Dat appel aan burgers moeten we met zijn allen gaan uitdragen. Het moet op de scholen gebeuren, de gemeente moet dat in haar missie uitdragen en ook het opbouwwerk moet dat oppakken.

 

Andere rol

Het welzijnwerk moet dus een nieuwe rol krijgen in de buurt. Tijdens de expertmeeting bleken de Utrechtse opbouwwerkers daar ook voorstanders van te zijn. Met opbouwwerk als sociaal makelaar wordt daar al invulling aan gegeven in Utrecht. Ook de overheid zal van rol moeten veranderen. “Je stapt af van het idee dat burgers participeren in overheidsbeleid, maar dat de overheid participeert in de burgerinitiatieven,” zo stelde Hortulanus in de expertmeeting.

 

[CT]